Logo konvib-312

Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

Gistende honing gebruiken als wintervoeding

 

Van: Piet Vanmarsenille [mailto:piet bij bijen.be]
Verzonden: zondag 8 juli 2012 12:32
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: [bijen] honing opwarmen

Beste Forum,

Ik heb nog een ½-emmer gescheiden honing staan van 2007 en wou die terugvoederen aan de bijen. Als ik de emmer opendoe ruik ik een lichte gisting, maar de honing is niet echt gegist. Ik wil graag zeker spelen, vandaar dat ik de honing wou opwarmen, zodat er geen gistcellen meer inzitten als ik de honing ga mengen met water.
Om alle gistcellen te doden, moet ik de honing echt koken tot 100°C? Of is het voldoende dat de honing opgewarmt wordt tot bvb 60°C? Ik las op internet dat gistcellen al sterven bij een temperatuur van 55°C.

Hartelijk dank voor jullie reactie, Piet

Van: Ghislain De Roeck [mailto:gderoeck bij telenet.be]
Verzonden: zondag 8 juli 2012 13:25
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] honing opwarmen

Al naargelang de bron, zul je andere cijfers vinden, Piet!

Ik lees in een Frans betrouwbaar tijdschrift:

- 11 minuten koken aan 60° of
- 2 minuten aan 68° of
- 1 minuut aan 70°.

Een beetje meer lijkt me geen kwaad te kunnen en suikers, en daar gaat het hem in jouw geval vooral toch om, blijven ongeschonden aan die temperaturen en tijden.
Andere meningen?

Groetjes,

Ghislain.

Van: Ludo De Clercq [mailto:ludo.de.clercq bij skynet.be]
Verzonden: zondag 8 juli 2012 15:26
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] honing opwarmen

Dag Piet,

Honing of suikeroplossingen opwarmen om te pasteuriseren is niet zo eenvoudig als je ze terug wilt gebruiken voor de bijen. Als je voldoende tijd geeft op bvb 60°C om gistcellen te doden, dan wordt er ook veel HMF gevormd. In een UHT-installatie met een platenwarmtewisselaar kan je een juist bepaalde verblijftijd geven op de vereiste temperatuur, en dan snel koelen. Als je hetzelfde probeert te realiseren in een warmwaterbad, duurt het vrij lang voordat de hele massa van de honing op 60°C is. Volgens Ghislain moet je daar dan 11 minuten blijven, en dan weer koelen, maar ook dat gaat niet snel, zelfs in een koud waterbad. Vandaar een reeel risico op HMF. Je kan er natuurlijk ijsblokjes ingooien, maar dan verdun je direct. Als je die hoeveelheid in 1 keer kan vervoederen, is dit wel een optie.
De gisten die in de honing aan het werk gaan zijn bovendien osmofiel, t.t.z. dat ze zelfs met weinig water kunnen werken. Dit zijn taaie rakkers, en ze zouden wel eens beter tegen de warmte kunnen dan de gewone biergist. Volgens Thermal inactivation of foodborne pathogens and a spoilage yeast in liquid sweeteners is een UHT proces op 88°C met verblijftijd 15 seconden vereist om minder dan 1/100.000 van de gistcellen te laten overleven. Zo’n korte tijd veroorzaakt nog niet veel HMF, maar zoals eerder beschreven kan dat niet in een simpel warmwaterbad.

Ik denk dat het gevaar van HMF groter is dan dat van de aanwezige gistcellen. De bijen hebben immers in hun honingmaag een apparaatje zitten dat stuifmeel, gisten en bacterien afvangt en doorvoedt naar de spijsvertering. De bijen zijn dus perfect in staat deze honing op te kuisen.

Ik stel voor dat je in een warmwaterbad de honing opwarmt met af en toe roeren tot 35°C, en als je zeker bent dat alle korrels glucose zijn opgelost, nog een 8 uur op die temperatuur laat (zonder roeren). Dan het warmwaterbad afzetten, en als de honing koud is grondig afschuimen. Het verwarmen zal de eventuele alcoholgeur uitdrijven, en het afschuimen verwijdert een zeer groot deel van de gistcellen (gist voelt zich best als hij zich op een vaste stof kan hechten, zoals bvb een wasdeeltje).
Als je dan de honing vervoedert, verdun dan enkel de hoeveelheid honing die ze die dag kunnen opnemen. Osmofiele gisten zijn sterk maar traag. Daar waar een bakkersgist in de concentraties die men gebruikt voor wijn of bier op 1 dag een 2% suiker kan vergisten, zal dat hier niet gebeuren. De gist is weinig talrijk, en vermeerdert zich zeer traag. Verdun ook zo weinig mogelijk, net genoeg om de honing wat lopender te maken (bvb 1 deel water voor 2 delen honing). Hoe meer water, hoe sneller de gisting. Niet verdunnen is geen goed idee, want dan zouden de bijen wel eens in de verleiding kunnen komen de honing gewoon op te zuigen en direct op te slaan in de raat (inclusief de aanwezige gisten). Als ze eerst moeten indikken, krijgt de maagmond de tijd om zijn werk te doen en alle zwevende deeltjes af te vangen.

Nog een alternatief is natuurlijk mede maken. Het Honingcursusboek van de VBBN dat Ghislain recent (30/6) verdeelde beveelt op blz 22 aan gegiste honing niet terug te voeden.

Succes ermee,


Ludo

Van: Ghislain De Roeck [mailto:gderoeck bij telenet.be]
Verzonden: maandag 9 juli 2012 8:31
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] honing opwarmen

Bedankt voor je omstandige uitleg, Ludo, een pareltje.
Het is waar dat ik me gefocust heb op de vraag van Piet over hoe je de gisten kunt doden, maar de cijfers komen niet van mij. Je hebt zeker gelijk het HMF-aspect in het debat te brengen, hoewel ik me afvraag hoeveel HMF er gevormd wordt in één minuut tijd aan 70° C, gegeven dat het de fructose in de honing is die voor HMF-vorming verantwoordelijk is. Enig idee?
Groetjes,

Ghislain.

Verzonden: maandag 9 juli 2012 23:28
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] honing opwarmen

Hallo Ludo, Ghislain,

Héél hartelijk dank voor de professionele uitleg. Wat is het toch fijn zo’n forum te hebben, waar mensen elkaar met plezier helpen.
Met het HMF-gehalte had ik niet onmiddellijk rekening gehouden, goed dat u er mij op attent maakt. Ik denk dat ik het best de honing ga opwarmen tot op 35 °C en dan afschuimen en voederen met een geringe hoeveelheid water.

Nogmaals dank, Piet

Van: Ludo De Clercq [mailto:ludo.de.clercq bij skynet.be]
Verzonden: woensdag 11 juli 2012 0:58
Aan: bijen bij cari.be
Onderwerp: RE: [bijen] honing opwarmen

Dag Ghislain,

Niet die 1 minuut op 70 graden is een probleem, wel de weg er naar toe.

Melk wordt in het UHT-proces behandeld door directe injectie van stoom. Dit verdunt de melk met een 15% extra water, maar blijkbaar stoort dat niet. Daarna stroomt de verhitte melk door een stuk leiding met een gekend volume, en aldus gekende verblijftijd, waarna zeer snel wordt gekoeld in een warmtewisselaar.

Als je dat zou willen doen met honing, kan je bvb de honing in warmwaterbad voorverwarmen tot 40 graden, dan stoom injecteren (uit zo’n behangafstomer bvb) tot 70 graden. Daarbij condenseert de stoom in de honing, wat het watergehalte met zo’n 4% doet stijgen. Op zich geen probleem als de honing toch vervoederd moet worden.

Voor 20 kg honing en met een behangstomer van 1 kW ben je dan wel meer dan een half uur bezig eer je 70 graden bereikt. Op een half uur maak je misschien een 5 tot 10 ppm (=mg/kg) HMF bij. FAVV legt de grens voor menselijke consumptie bij 40 ppm, maar dat is eerder als indicatie voor verhitting of grote ouderdom. Qua gezondheid is er voor ons zelfs geen gevaar boven de 1000 ppm(al zal dat misschien niet meer lekker smaken).

Uit http://www.bijenonderzoek.nl/%28S%28njwdfl45vzstfx55hyu45t55%29%29/pdf/Bijensterfte%202009-10%20en%20toxische%20invertsuikersiroop.pdf ontleen ik dat de veilige dosis voor de bijen is vastgelegd op 20 ppm, dus daar ben je snel. Volgens (Jachimowicz, T.; El Sheribiny G. 1975) treedt al een verkorte levensduur op vanaf 30 ppm. Bij 150 ppm is er 59% sterfte na 20 dagen tegenover 13% voor bijen die met HMF-vrije suikerstroop werden gevoed.

Als we bvb naar 70 graden willen geraken in een warmwaterbad (thermostaat op 90 graden, regelmatig roeren en tlekens de temperatuur van de bulk van de honing meten), reken dan maar een zestal uur, en dan ontstaat er tussen de 50 en 100 ppm HMF, wat zeker giftig is voor de bijen.
Bij het incident in 2009 werd reeds grote sterfte (83%, rest allemaal sterk verzwakt) vastgesteld bij siropen met 75 ppm

De directe stoominjectie zou dus kunnen werken (liefst met de emmer in warmwaterbad op minstens 70 graden, zodat er geen afkoeling is langs de wand), mits je daarna snel koelt naar bvb 40 graden met ijsblokjes. Daartoe voeg je nog eens 210 gram fijngestampt ijs per kilo toe, in totaal 25% extra water, wat het totaal vochtgehalte op 36% brengt (20%+25%)/125%. Dit is geen probleem voor honing die te vervoeren is, mits het geen weken duurt voor alles vervoederd is, want door het hoge vochtgehalte is deze ‘honing’ nu wel zeer gevoelig voor vergisting. Als ergens een klein hoekje van de emmer niet goed gemengd was, en de hoge temperatuur niet voldoende lang heeft gezien, blijven daar levende gistcellen over, en dan zijn we weer waar we vertrokken.

Maar het lijkt me toch wat bewerkelijk voor de amateur.

Beste groeten,


Ludo